Controle op wapenexport – Europese convergentie: één beleid voor allen of allen voor één beleid?

Publicatiedatum: 08/04/2026

Nu de geopolitieke context veranderd is en de nadruk in Europa kwam te liggen op het versterken van defensiesamenwerking en defensie-industrie, streeft de Vlaamse
Regering naar een actualisering van het Vlaams Wapenhandeldecreet. Belangrijkste motivatie voor die actualisering is de (vast)stelling dat de huidige regelgeving als te complex en weinig flexibel zou worden ervaren. Ze zou een hinderpaal voor de ontwikkeling van de Vlaamse defensie-industrie vormen. De EU vormt bij deze actualisering hét referentiekader. Deze analysenota wil een bijdrage leveren aan het debat en aan de vorming van een advies van het Vlaams Vredesinstituut. Dat doet het door het bestaande Europese regelgevende kader, én de wijze waarop dat kader door andere lidstaten wordt geïmplementeerd, te onderzoeken.

• De analyse bevestigt dat een echt ‘Europees gelijk speelveld’ inzake wapenexport (nog) niet bestaat. Niet alleen verschillen de EU-lidstaten in belangrijke mate in hoe ze export naar bepaalde landen beoordelen, ook in de wijze waarop Europese regels en instrumenten worden omgezet blijven uiteenlopende benaderingen bestaan.
• Of lidstaten effectief bereid zijn om stappen te zetten richting een gedeeld wapenexportbeleid, is moeilijker te beoordelen. Er lijkt een bereidheid bij lidstaten om de
bestaande onduidelijkheid en divergentie aan te pakken. Daarbij wil men vooral verder werk maken van een Europees defensie-industrieel beleid en Europese defensiesamenwerking. De ambitie om de interne Europese handel te vergemakkelijken, gaat wel hand in hand met maatregelen om ervoor te zorgen dat lidstaten betrokken kunnen blijven in beslissingen over de eventuele uitvoer van samen ontwikkelde of geproduceerde militaire goederen buiten de EU. Wapenexport is en blijft (voorlopig) dus onlosmakelijk deel van het nationaal veiligheids- en buitenlands beleid.

Download PDF