184 vuurwapenincidenten in België in 2024, waarbij in 65% van de geregistreerde incidenten effectief met het vuurwapen geschoten werd. Dat is de balans van een diepgaande analyse op basis van cijfers uit de Gun Violence Incident Monitor (GVIM), een initiatief van het Vlaams Vredesinstituut en technologiebedrijf Textgain op vraag van de Europese Commissie. Bij het vuurwapengeweld in ons land in 2024 vielen minstens 21 dodelijke slachtoffers en raakten 80 personen gewond. De absolute hotspot van al dat geweld: Brussel.
Het probleem is al jaren gekend: gebrekkige registratie van incidenten met vuurwapens verhindert een effectieve aanpak. Met de Gun Violence Incident Monitor (GVIM) wil het Vlaams Vredesinstituut dit aanslepend probleem helpen oplossen. De GVIM, beschikbaar via gunviolence.eu, monitort sinds december 2023 mediaberichtgeving over vuurwapengeweld in heel Europa. Een eerste analyse van de Belgische, en vooral de Brusselse cijfers van 2024, suggereert een verontrustende verschuiving: van dreigen (maar niet schieten) naar schieten (en vaak ook verwonden en soms zelfs doden). Vooral de cijfers in Brussel wegen op dat vlak door: daar werd in 86% van de 71 vuurwapenincidenten ook effectief geschoten. Ter vergelijking: in Antwerpen, waar 29 vuurwapenincidenten geregistreerd werden, werd slechts in 34% van de gevallen geschoten.
Astrid De Schutter, onderzoeker bij het Vlaams Vredesinstituut: “Brussel telde in 2024 minstens 13 dodelijke slachtoffers en minstens 44 gewonden door vuurwapengeweld. Volgens de laatst beschikbare cijfers van STATBEL over doodsoorzaken in België schommelde het aantal overlijdens door vuurwapengeweld in Brussel tussen 2017 en 2022 tussen 0 en 4. Een dergelijke stijging, op slechts 2 jaar tijd, kunnen we niet anders dan erg verontrustend noemen.”
De nieuwe analyse van het Vlaams Vredesinstituut bevestigt verder dat een overgrote meerderheid van de daders van crimineel vuurwapengeweld (bvb in de context van mensenhandel, drugssmokkel, gewapende overvallen, afpersing, bendegeweld…) mannen zijn, tussen de 18 en 34 jaar oud. Opvallend: in 2024 werden geen vrouwelijke daders van vuurwapengeweld geregistreerd. Toch waren bij 16% van de vuurwapenincidenten vrouwen het slachtoffer.
Nils Duquet, directeur van het Vlaams Vredesinstituut: “Drugscriminelen hebben vaker toegang tot automatische vuurwapens en vuurwapens van een zwaar kaliber. Dat maakt die voorvallen spectaculair. Toch moeten we ervoor zorgen dat de epidemie aan drugsgerelateerd vuurwapengeweld ons niet blind maakt voor andere omgevingen waarin vuurwapengeweld voorkomt. Ook bij familiaal geweld en café- of burenruzies maakten vuurwapens in 2024 te veel slachtoffers. Het is de hoogste tijd dat we een echte beleidsprioriteit maken van álle vormen van vuurwapengeweld zodat we de curve weer kunnen ombuigen.”