Het Vlaams Vredesinstituut is een onafhankelijk
instituut voor vredesonderzoek bij het Vlaams Parlement.

Vraag en antwoord: Welke impact heeft internet op illegale wapenhandel in Europa?

03/06/2019

Het Vredesinstituut nam op 15 mei deel aan een studiedag over nieuwe uitdagingen en perspectieven in de strijd tegen illegale wapenhandel. Het Institut de Relations Internationales et Stratégiques (IRIS) en de Groupe de recherche at d’information sur la paix et la sécurité (GRIP) organiseerden die. Onderzoeker Nils Duquet modereerde er een panel over de invloed van nieuwe technologie en nieuwe materialen op de proliferatie van kleine en lichte wapens. Naar aanleiding van de uiteenzetting die hij er gaf, belicht Nils in deze ‘Vraag & antwoord’ de impact van het internet op illegale wapenhandel in Europa.

Welke impact heeft internet op de illegale wapenhandel?

In Europa is de illegale wapenmarkt traditioneel een gesloten markt waar het relatief moeilijk is om aan wapens te raken. Wie aan illegale vuurwapens wil geraken moet beschikken over connecties in het criminele milieu en een zekere bekendheid in dit milieu. Traditioneel hebben enkel zware criminelen een groot en gevarieerd aanbod van illegale vuurwapens ter beschikking. Het internet heeft dat gesloten karakter gedeeltelijk ontwricht. Deze evolutie heeft ook een impact op de toegang tot illegale wapens. Kleinere criminelen kunnen nu dankzij het internet gemakkelijker wapens, onderdelen, munitie en zelfs bouwplannen voor 3D geprinte wapens verwerven.

Speelt alles zich af in de gesloten achterkamers van het internet?

Wapenhandel wordt hier inderdaad snel mee gelijkgesteld. Het Darkweb lijkt op eerste gezicht het grootste gevaar. Het Darkweb is een deel van het internet dat niet rechtstreeks vindbaar is voor zoekmachines, het is anoniem, en dus een veilige haven voor criminelen. Onderzoek van onder meer RAND en Project SAFTE toont echter aan dat het belang van het Darkweb overschat zou kunnen worden. Slechts één procent van het aanbod blijkt daadwerkelijk uit wapens te bestaan. Er is misschien wel een grote verscheidenheid in het aanbod van wapens maar de aantallen die circuleren zijn relatief laag. Grote criminele organisaties zoeken hun bevoorrading elders. Het gaat hier vooral over kleine criminelen, lone wolves of personen die omwille van andere redenen op zoek zijn naar wapens.  Daarnaast heeft de anonimiteit ook zijn nadelen: onbetrouwbare verkopers en oplichting zijn courant. Bovendien zijn inlichtingsdiensten zich bewust van de potentiele criminele activiteiten op het Darkweb: ze volgen de ontwikkelingen en zijn actief aanwezig met opsporingsmethodes zoals infiltratie.

Welke rol speelt het open internet?

Het open internet heeft de afgelopen jaren een grotere impact gehad op illegale wapenhandel in Europa . Verschillende wapens kunnen gewoon legaal aangekocht worden in bepaalde lidstaten van de Europese Unie. Verschillen in wetgeving zijn dé zwakke plek. Hier werkt het internet faciliterend: wie op zoek is naar een wapen hoeft niet langer de grens over om misbruik te maken van inconsistenties of verschillen in wetgeving. De kwetsbaarheid ligt in een gevoelig verschil in wetgeving tussen de lidstaten dat via het internet efficiënt uitgebuit kan worden. Zo zagen we de afgelopen een toestroom in gedeactiveerde vuurwapens die in de meeste lidstaten vrij verkrijgbaar waren. De veronderstelling van overheden was dat deze wapens onbruikbaar zijn en enkel door liefhebbers in huis worden gehaald. Dit bleek te optimistisch want de regels voor deactivatie waren Europees niet uniform geregeld. Sommige lidstaten zijn laks geweest in hun regelgeving over deactivatie waardoor deze wapens gemakkelijk te reactiveren zijn. Een gelijkaardig probleem zien we ook met alarmwapens. Dit zijn wapens die op echte vuurwapens lijken maar enkel een luide knal geven. Ook hier is het soms makkelijk om deze ‘imitatiewapens’ om te bouwen tot echte vuurwapens.

Hoe kunnen beleidsmakers omgaan met deze nieuwe uitdagingen?

Niet alles aan wapenhandel is virtueel, vooral de fysieke levering van de wapens blijft een zwakke plek. Ook traditionele opsporingstechnieken zoals infiltratie blijven erg bruikbaar. In het algemeen is er nood aan meer expertise en technische kennis over wapens en illegale wapenhandel en in het bijzonder over de illegale online wapenhandel. Daarnaast is samenwerking tussen lidstaten cruciaal. De EU en haar lidstaten moeten inzetten op een geïntegreerd en gecoördineerd Europees optreden. Het belang van een geharmoniseerde wetgeving en efficiënte samenwerking in uitwisseling van informatie en optreden is vandaag onmiskenbaar. Het internet vervaagt de grenzen voor criminelen, beleidsmakers kunnen niet achter blijven.

Meer weten? Bekijk hier onze publicaties over vuurwapens en illegale wapenhandel in Europa